Malta, 1 grote culinaire verrassing

Redactie - 17 augustus 2007

Malta, 1 grote culinaire verrassing

Redactie - 17 augustus 2007

Natuurlijk is op dit eiland – net als op veel andere eilanden in de Middellandse Zee – veel verse vis te verkrijgen. Favoriet is de lampuka, in het Engels ´dolphin fish´, maar het beestje heeft niets weg van een dolfijn. Het is een stevige vis, net als de veel gegeten pixxispad, oftewel zwaardvis. Vaak voorzien van tomatensaus, kappertjes en een beetje knoflook. Smakelijke gerechten op een zonnige bestemming. Maar het is ook heerlijk om van een traditionele aljotta, oftewel vissoep, te genieten in het zonnetje.
Een andere veel geziene ‘Britse gast’ op de menukaart is de Fish and Chips. Malta is een eiland dat door veel landen bezet is geweest, waaronder Engeland en Italië. De taal is ook een mengelmoes van Arabisch, Italiaans, Engels en andere Europese talen. Zeker is het in ieder geval dat de ‘fish’ uit de azuurblauwe zee rondom Malta komt, maar de ‘chips’ komen niet altijd van eigen bodem. In Nederland kennen wij de Maltese aardappels, maar op Malta zelf eten zij vaak geïmporteerde aardappels. Simpelweg omdat er geen bergen aardappels geteeld kunnen worden. Het eiland Malta bestaat voor een groot deel uit zandgrond, waar dus geen aardappels kunnen groeien. Van het kleine gedeelte klei komen Maltezers, die naar Nederland worden geëxporteerd én naar Engeland. Zodat men daar ‘fish and chips’ kan eten met Maltese aardappels en op Malta zelf gefrituurde, geïmporteerde aardappels. Een onverwacht weetje… vertelt door Martin Camilleri.

Vers brood

We hoeven er niet over op te scheppen, maar het brood op Malta is nog veel lekkerder dan in Italië of Tunesië. Heerlijk knapperig aan de buitenkant en zalig zacht van binnen. Bij iedere maaltijd wordt wel brood geserveerd: als sandwich of gewoon bij de maaltijd. Zeer favoriet is het als ‘hobz biz-zejt’, oftewel gedept in de olijfolie. In hoofdstad Valletta vertelt bakker Zammit dat de speciale smaak van het super verse brood ontstaat in zijn authentieke steenovens. “Er zijn bakkers die de broden elektrisch bakken, maar het verschil proef je altijd. Ik bak mijn brood traditioneel in een oven”, zegt hij lachend. Het is het lekkerste brood van Malta! Trots toont hij zijn broden voor zijn winkel in de St. Patrick Street. Het verse brood is in verschillende vormen te krijgen, als gevlochten streng, als ‘donut’ of als gewoon bolletje. Heerlijk ook bij zongerijpte tomaten en peperkaas. Deze geiten- of schapenkaasjes worden op het eiland gemaakt en zijn in diverse varianten te krijgen: met kruiden, naturel of met peper. De verse zijn zacht en wit, de gedroogde worden vaak voorzien van kruiden. Deze kruiden- en peperkaas zijn ook prima uit mee naar huis te nemen.

Specialiteiten

In het vrij kale landschap beperkt het wild zich tot konijnen. Logisch gevolg: men eet er veel konijn. Dit kleine knaagdier wordt overal in verwerkt: als ‘pie’, met knoflook in saus, in stamppot, gebakken konijn etc. etc. De konijnen worden zelfs speciaal voor consumptiedoeleinden gefokt.
Een andere veel gegeten specialiteit is ‘timpana’, oftewel macaronitaart. Uit laagjes opgebouwd en voorzien van ricotta, de kaas van Gozo.

Wijn en likeur

Zoals op veel zonnige bestemmingen, gedijen de druiven op Malta best goed. Van deze druiven wordt weer wijn gemaakt, wat heerlijk bij de lunch of het diner als ‘tafelwijn’ kan worden gedronken. Alle kleuren komen op Malta voor: rood, rosé en wit. De beste, volgens de inwoners zelf, is Meridiana.
Op het land van de zoete lekkerbekken wordt natuurlijk likeur gestookt. Er zijn diverse kruidenlikeuren, rozenwater en cactusfruit likeur (Bajtra liquer). De cactusplanten worden gebruikt als windscherm. De grote cactusbladen nestelen zich goed in het zand en kunnen tegen veel wind. Als je achter zo’n cactus gaat zitten, zit je redelijk uit de wind. Likeur wordt er gemaakt van de rode vruchten.

Mooi Malta

Een vooroordeel over de Maltese archipel ligt voor de hand: oubollig, tuttig Engels en zeker alleen maar toeristen die voor zon-zee-en-strand komen (al zijn er niet veel stranden op Malta!). Toch blijkt tijdens het bezoek het tegenovergestelde waar te zijn. Malta en Gozo, de twee échte bewoonde eilanden uit de archipel van zeven, zijn bruisend. Eigenlijk bestaat ‘Malta’ uit drie eilandjes. De drie honingkleurige zusters worden ze ook wel genoemd. De bevolking is vriendelijk, maar ook hip. Overal lopen jonge, flitsende stelletjes die graag over hun land vertellen, de eeuwenoude cultuur (7000 jaar) is bijzonder en de gastronomie gezellig lekker. Eten is een sociaal iets op Malta, je eet met elkaar voor de gezelligheid en om bij te praten.
Malta is het grootste eiland uit de archipel van zeven eilanden, die op zo’n honderd kilometer afstand van de zuidkust van het Italiaanse Sicilië ligt. Malta was eeuwen geleden al de toegangspoort naar Afrika en het Oosten. Vandaar ook de enorme hoeveelheid prachtige bouwwerken, vaak gebouwd van natuurlijk gesteente. Dit goudgele kalksteen, dat schittert in de zon, heeft Malta de bijnaam ‘Melita’ gegeven, wat ‘eiland van honing’ betekent. Deze ‘honing’ is niet alleen in de vorm van goudgeel kalksteen te vinden, maar ook als zuivere, zoete lekkernij. De eilandbewoners zijn namelijk behoorlijke ‘zoetekauwen’ en smullen van honingkoeken, nougat en amandelen in stroop.
De goudkleurige stenen werden onder andere – al 4000 jaar voor onze jaartelling – gebruikt tijdens de bouw van megalitihische tempels. Raadselachtige tempels die op Malta en Gozo te vinden zijn en waarvan bekend is dat deze tempels als eerste gewijd waren aan een godin. Hagar-Qim, Mnajdra en Ggantija zijn schitterende voorbeelden. Veel later werden er forten, uitkijktorens, paleizen, vestingwerken en barokke kerken gebouwd. Een veel gehoorde uitspraak over de kerken op Malta is, ‘voor iedere dag een kerk’. Er staan er namelijk zo’n 365. Veel nog twee keer per dag bezocht door trouwe aanhangers, in Malta is de Rooms Katholieke kerk erg belangrijk en aanwezig.

Valletta

Malta telt 355.000 inwoners op zo’n 246 km², wat een zeer hoog bevolkingsdichtheidcijfer oplevert. De prachtige hoofdstad is tegenwoordig Valletta, een stad omringd door een vestingmuur. Vanaf hier kun je uitkijken over de straten van de stad en de boulevard bij de haven. De stad kent talloze gezellige pleintjes met zonnige terrassen én een enorme kathedraal. Achter de sobere gevel van de kloosterkerk van de ridders, de co-kathedraal van St. John, liggen veel rijkdommen verborgen. Twee wereldberoemde schilderijen van Caravaggio ‘De onthoofding van Johannes de Doper’ en ‘De heilige Jeronymus’ zijn hier een goed voorbeeld van. In de haven zijn natuurlijk – net als op veel zonnige bestemmingen – kleurrijke vissersbootjes te vinden mét natuurlijk ook weer ‘oude mannetjes’. Fotogeniek en een echt vakantiegevoel. Op de bootjes, die hier luzzu heten, zijn meestal ‘de wakende ogen van Osiris’ geschilderd, deze beschermen tegen al het kwaad. Vissersbootjes betekent ook altijd verse vis, maar dat is niet verwonderlijk op een eiland. Deze verse vis is weer te zien tijdens de zondagmarkt voor de muren van de stad. Hier is vrijwel niets niet te vinden. Je kunt het zo gek niet bedenken: van imitatie-horloges tot zangvogeltjes. Op zo’n markt zal ook zeker de gastvrijheid van de bevolking weer opvallen. Ze geven graag antwoord op al je vragen en betrekken iedereen bij de vele feesten (festa) die de archipel rijk is.

Meer informatie: Verkeersbureau Malta, Gozo en Comino, klik op www.malta.nl.

Productie: Marije Smit | www.schrijfster.com